Δευτέρα, 14 Νοεμβρίου 2016

Παγκόσμιος κίνδυνος από τη ζάχαρη - Παγκόσμια εκστρατεία




Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας  - Π.Ο.Υ. προτείνει τη φορολόγηση 20% όλων των ζαραχούχων ποτών προκειμένου να περιοριστούν οι παγκόσμιες επιδημίες της παχυσαρκίας και του διαβήτη τύπου 2 και οι εξαιρετικά επικίνδυνες επιπτώσεις τους κυρίως στο καρδιαγγειακό σύστημα

Στο Ηνωμένο Βασίλειο (Μ. Βρετανία) ξεκίνησε πρόσφατα η καμπάνια Sugarwise που στηρίζεται από πολλούς φορείς ανάμεσά τους και το Κοινοβούλιο που οργάνωσε και τη "Σύνοδο Κορυφής για τη ζάχαρη" ενώ ανακοινώθηκε επίσημα η επιβολή του ανωτέρου φόρου 20% από το 2017

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η σημαντική μείωση της κατανάλωσης καπνού κατά τις τρεις τελευταίες δεκαετίες, η οποία ήταν ο και σημαντικότερος παράγοντας που οδήγησε σε μείωση της καρδιαγγειακής θνησιμότητας κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, έγινε εφικτή μόνο μετά από νομοθετικά μέτρα που στοχεύουν την προσιτή τιμή, την διαθεσιμότητα και την κοινωνική αποδοχή του καπνίσματος. 

Επιπτώσεις στην υγεία

Ερευνητές στην Οξφόρδη έχουν υπολογίσει ότι μια μείωση κατά 15% της κατανάλωσης ζάχαρης μέσω ενός τέτοιου φόρου θα απέτρεπε 180.000 άτομα στο Ηνωμένο Βασίλειο από το να γίνουν παχύσαρκα μέσα σε ένα χρόνο και ένα μεγαλύτερο αριθμό ( ~ 400.000) από το να γίνουν υπέρβαρα. 

Η πρόσφατη οικονομετρική ανάλυση στοιχείων από 175 χώρες (υψηλής επιστημονικής και στατιστικής ακρίβειας) αποκάλυψε ότι για κάθε επιπλέον 150 θερμίδες που προέρχονται από κατανάλωση ζάχαρης υπάρχει μια 11-πλάσια αύξηση του επιπολασμού του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 στον πληθυσμό ενώ αντίθετα η πρόσληψη 150 θερμίδων από άλλη πηγή (όπως είναι το λίπος ή πρωτεΐνη) και ανεξάρτητα από το δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ) και τα επίπεδα φυσικής δραστηριότητας επιφέρει ελάχιστη αύξηση του επιπολασμού του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.

Ο επιπολασμός του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 στον πληθυσμό των ΗΠΑ μεταξύ των ετών 1988 και 2012 αυξήθηκε κατά 25% τόσο στα παχύσαρκα άτομα όσο και στα άτομα με  φυσιολογικό βάρος, γεγονός που αποδεικνύει ότι ο διαβήτης τύπου 2 δεν σχετίζεται αποκλειστικά με την παχυσαρκία.

Σε μελέτη του 2014 φαίνεται ότι τριπλασιάζεται η καρδιαγγειακή θνησιμότητα μεταξύ των αμερικανών ενηλίκων που το 25% των θερμίδων τους προέρχονταν από ζάχαρη σε σχέση με εκείνους που κατανάλωναν λιγότερο από 10%.

Οι θετικές επιδράσεις στην υγεία μας όταν μειωθεί η πρόσληψη ζάχαρης φαίνεται να είναι αρκετά γρήγορη. Σε μια πρόσφατη μελέτη σε παιδιά με μεταβολικό σύνδρομο (διατηρώντας τις συνολικές θερμίδες και τις θερμίδες από υδατάνθρακες σε πανομοιότυπα επίπεδα) η μείωση  από το 28% των θερμίδων που προέρχονταν από προστιθέμενη ζάχαρη σε 10% είχε σαν άμεσο αποτέλεσμα (μέσα σε 10 ημέρες) να μειωθούν σημαντικά τα τριγλυκερίδια, η LDL χοληστερόλη, η αρτηριακή πίεση και η ινσουλίνη νηστείας.  

Πόση ζάχαρη χρειαζόμαστε; 

Η βέλτιστη κατανάλωση είναι μηδέν. Η προσθήκη ζάχαρης δεν έχει καμία βιολογική αξία και δεν είναι,  με οποιοδήποτε ορισμό, ένα  "θρεπτικό συστατικό".  Το συστατικό φρουκτόζη (ζάχαρη είναι 50% γλυκόζη και 50% φρουκτόζη) δυστυχώς εκφράζει τέσσερα κριτήρια που δικαιολογούν την αναγκαία ρύθμιση του: την τοξικότητα, την αναπόφευκτη χρήση της (εξάρτηση;), το ενδεχόμενο κατάχρησης και τις αρνητικές επιπτώσειςτης στην κοινωνία.

Πόση ζάχαρη είναι ασφαλής; 

Η κατανάλωση καθημερινά ελάχιστης ποσότητας ελεύθερης ζάχαρης, που περιλαμβάνει και την προστιθέμενη αλλά και αυτή που περιέχεται  στο χυμό φρούτων, σε σιρόπια και το μέλι, έχει μια επιβλαβή επίδραση στη συνηθέστερη μη μεταδοτική ασθένεια παγκοσμίως: τη φθορά των δοντιών. Η θεραπεία της οδοντικής νόσου είναι υπεύθυνη για το 5% -10% των δαπανών για την υγεία στις βιομηχανικές χώρες, και στο Ηνωμένο Βασίλειο, η φθορά των δοντιών είναι η πρώτη  αιτία του χρόνιου πόνου και της εισαγωγής στο νοσοκομείο μικρών παιδιών. 

Το London School of Hygiene & Tropical Medicine πρότεινε πρόσφατα στον  Π.Ο.Υ. να συστήσει ένα ανώτατο όριο κατανάλωσης ζάχαρης που να ευθύνεται μόνο για το 3% των ημερήσιων αναγκών σε θερμίδες (περίπου τρία κουταλάκια του γλυκού). Ωστόσο, ο μέσος όρος του Ηνωμένου Βασιλείου και των Η.Π.Α. ανά πολίτη, είναι τουλάχιστον τέσσερις έως επτά φορές η ποσότητα αυτή

Αυτό ίσως δεν προκαλεί έκπληξη γνωρίζοντας ότι είναι σχεδόν αδύνατο για τον καταναλωτή να αποφεύγει τη ζάχαρη, δεδομένου ότι είναι τόσο διαδεδομένη στο περιβάλλον των τροφίμων και ότι ένα μεγάλο μέρος της είναι κρυμμένο. Στις Ηνωμένες Πολιτείες - Η.Π.Α., σχεδόν το ήμισυ της συνολικής κατανάλωσης ζάχαρης προέρχεται από τις τροφές που κανονικά κάποιος δεν συνδέει με την προσθήκη ζάχαρης, όπως το κέτσαπ, οι σάλτσες για σαλάτες και ζυμαρικά, το ψωμί, κ.α. Το ένα τρίτο της κατανάλωσης ζάχαρης προέρχεται από τα ζαχαρούχα ποτά, καθώς και το ένα έκτο από τα τρόφιμα που συνήθως λέμε "σκουπίδια - junk", όπως π.χ. σοκολάτες, μπισκότα και παγωτά, κ.α. 



Στις Ηνωμένες Πολιτείες, δεν υπάρχει καμία διαιτητική αναφορά για την περιεκτικότητα και την ημερήσια πρόσηλψη ζάχαρης στις ετικέτες των τροφίμων. Στην Ευρώπη, υπάρχει η επισήμανση, αλλά δεν κάνει διάκριση μεταξύ των παιδιών και των ενηλίκων. Ένα κουτί Coca Cola περιέχει εννέα κουταλάκια του γλυκού ζάχαρη, η οποία ποσότητα είναι τριπλάσιο του ανώτατου ορίου πρόσληψης για ένα παιδί 8 χρονών (Υπουργείο Γεωργίας των Η.Π.Α., 2009). Στο Ηνωμένο Βασίλειο η αντίστοιχη ετικέτα περιγράφει αυτά τα εννέα κουταλάκια του γλυκού ζάχαρη ως το 39% της ημερήσιας ποσότητας βάσει των κατευθυντήριων γραμμών. Με βάση αυτή την ψευδή διαβεβαίωση, είναι λογικό για τους γονείς να πιστεύουν ότι είναι ασφαλές για το παιδί τους να πίνουν δυόμισι κουτιά Coca Cola ανά ημέρα. 

Η βιομηχανία τροφίμων συχνά υποστηρίζει ότι το κοινό θα πρέπει να έχει μια «προσωπική ευθύνη», όταν επιλέγει ποια τρόφιμα θα καταναλώσει, το οποίο εκτρέπει την ευθύνη από τη δική της ενοχή στην επιδημία της παχυσαρκίας στον καταναλωτή. 

Η αλήθεια είναι ότι το κοινό δεν έχει τις απαραίτητες γνώσεις, λόγω της σύγχυσης στις ετικέτες των τροφίμων αλλά επίσης το κοινό δεν έχει και σχεδόν καμμία επιλογή επειδή η ζάχαρη προστίθεται σε περίπου το 80% των επεξεργασμένων τροφίμων.

Big Tobacco, Big Sugar

Το γεγονός ότι χρειάστηκαν τουλάχιστον 50 χρόνια μετά την αποκάλυψη της κακοήθους σχέσης ανάμεσα στο κάπνισμα και στον καρκίνο του πνεύμονα (πρώτη δημοσίευση στο British Medical Journal) ώστε να θεσπισθούν αποτελεσματικές ρυθμίσεις που να οδηγούν στην ενημέρωση του κοινού είναι και η απόδειξη των μεγάλων αντιδράσεων και των αποτελεσματικών πρακτικών που ακολούθησε η βιομηχανία του καπνού (Big Tobacco) ώστε να μην μειωθεί η κατανάλωσή του αλλά αντίθετα να αυξηθεί.  Κλειδί για αυτή την στρατηγική ήταν η άρνηση και η εμφύτευση αμφιβολιών σχετικά με τα επιστημονικά ευρήματα, η δημιουργία σύγχυσης στο κοινό, η εξαγορά της αφοσίωσης των επιστημόνων και η χρηματοδότηση πολιτικών συμμάχων.

Οι ομοιότητες μεταξύ του Big Tobacco και της βιομηχανίας ζάχαρης είναι ανησυχητικές. Μια πρόσφατη δημοσίευση στο JAMA Internal Medicine έδειξε ότι η βιομηχανία ζάχαρης εξαγόρασε τρεις σημαίνοντες επιστήμονες του Χάρβαρντ για να υποβαθμίσει τον αρνητικό ρόλο της ζάχαρης στα καρδιαγγειακά νοσήματα και να μεταθέσει την ευθύνη στο λίπος. 

Το 2015, οι New York Times αποκάλυψαν ότι η Coca-Cola Company χρηματοδότησε με εκατομμύρια δολάρια την έρευνα που υποβάθμισε το ρόλο των ζαχαρούχων ποτών στην παχυσαρκία και ανάδειξε την έλλειψη άσκησης σαν τον κύριο προδιαθεσικό παράγοντα κινδύνου. 

Και, σύμφωνα με τον πρώην σκαιώδη υπουργό Υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου, η υποστήριξη και η προώθηση ενός διατροφικού μοντέλου με χαμηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά, υψηλή σε υδατάνθρακες και  υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη από "ηθικά διεφθαρμένους επιστήμονες και πολιτικούς που επέτρεψαν στους εαυτούς τους να χειραγωγηθούν από τη βιομηχανία και τους προμηθευτές τροφίμων" είναι ένα από τα κύρια αίτια της παγκόσμιας πανδημίας της παχυσαρκίας.

Οι πρόσφατες εκκλήσεις από την Π.Ο.Υ. να φορολογηθούν τα ζαχαρούχα ποτά είναι πολύ ευχάριστα νέα για την εκστρατεία για την υγεία. Η ανταλλαγή μηνυμάτων για τη δημόσια υγεία, ωστόσο, πρέπει να είναι πιο σαφής. Δεν υπάρχει τίποτα λάθος με την περιστασιακή απόλαυση, αλλά η ζάχαρη δεν έχει θέση στο πλαίσιο μιας "υγιεινής, ισορροπημένης διατροφής"

Παρόμοια με το κάπνισμα, ρυθμιστικά μέτρα για τη μείωση της κατανάλωσης ζάχαρης, όπως είναι η απαγόρευση της διαφήμισης των ζαχαρούχων ποτών και η απομάκρυνσή τους από τα αθλητικά γεγονότα, θα έχουν μεγάλο αντίκτυπο στη βελτίωση της υγείας του πληθυσμού μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα. 

Τα επιστημονικά ευρήματα σχετικά με τις επιπτώσεις της ζάχαρης στην παχυσαρκία, στον διαβήτη και στην καρδιαγγειακή κυρίως υγεία είναι συντριπτικά και υποδεικνύουν την αμεσότητα των αναγκαίων παρεμβάσεων. 

Οι βιομηχανίες τροφίμων και της ζάχαρης αποτελούν το νέο Big Tobacco, δηλαδή το Big Sugar και θα πρέπει οι πρακτικές τους να αντιμετωπισθούν με παρόμοιο τρόπο σε παγκόσμιο επίπεδο. 

Πηγές: medscape.com, Ψυρρόπουλος Δημήτρης

Πέμπτη, 3 Νοεμβρίου 2016

Κάθεστε πολύ; Κίνδυνος για έμφραγμα και εγκεφαλικό ακόμα και αν γυμνάζεσθε!



Κάθεστε πολύ; Τότε κινδυνεύετε από έμφραγμα ή εγκεφαλικό ακόμα και αν γυμνάζεσθε! 

Εντυπωσιακά αποτελέσματα εμφανίστηκαν όταν συγκεντρώθηκαν τα στοιχεία και τα αποτελέσματα από πολλές μεγάλες ιατρικές έρευνες που αφορούσαν την θνητότητα από διάφορα παθολογικά αίτια. 

Πιο συγκεκριμένα αναλύθηκαν τα στοιχεία ιατρικών ερευνών που αφορούσαν τη θνητότητα ως εξής: 14 αφορούσαν το καρδιαγγειακό σύστημα και το διαβήτη (δηλαδή έμφραγμα, ανακοπή, εγκεφαλικό, καρδιακή και νεφρική ανεπάρκεια, κλπ), 14 αφορούσαν τον καρκίνο και άλλες 13 αφορούσαν τη θνητότητα από όλες μαζί τις αιτίες. Επίσης αναλύθηκαν και άλλα επιπλέον 47 επιστημονικά άρθρα. Ο συνολικός πληθυσμός των συμμετεχόντων ξεπερνούσε το μισό εκατομμύριο. 

Αποκαλύφθηκε ότι οι άνθρωποι (ανεξάρτητα από την ηλικία τους) που έχουν πολύ μεγάλες καθημερικές περιόδους καθιστικής ζωής παρουσιάζουν υψηλότερα ποσοστά εμφάνισης παθολογικών καταστάσεων που έχουν σχέση με το καρδιαγγειακό σύστημα, το διαβήτη και τον καρκίνο ακόμα και αν γυμνάζονται συστηματικά και καθημερινά

Αντίθετα η θνητότητα από όλες συγκεντρωτικά τις αιτίες παρουσιάζει σημαντική αύξηση ανάμεσα στους ανθρώπους που δεν ασκούνται ή ασκούνται λίγο.


Η εκτεταμένη αυτή επιστημονική μετανάλυση (J Int Medicine) δείχνει αυτό που πολλοί υποστηρίζουμε. Δηλαδή ότι είναι ιδιαίτερα σημαντική για την υγεία του καρδιαγγειακού συστήματος αλλά και για την γενικότερη καλή κατάσταση του σώματος η εφαρμογή των κάτωθι: 1) η μέτρια γενικά έντασης καθημερινή άσκηση διάρκειας 20 λεπτών, 2) η ήπια εβδομαδιαία άσκηση διάρκειας 2,5 έως 3 ωρών, 3) ο περίπατος διάρκειας 7 ωρών εβδομαδιαία, 4) το ήπιο τρέξιμο διάρκειας 5 ωρών εβδομαδιαία και 5) η αποφυγή του συνεχούς καθίσματος με ανώτερο όριο τα 60 λεπτά, . 

Είναι εμφανές το πόσο σημαντικά είναι για την υγεία μας τόσο ή άσκηση όσο και τα συνεχή διαλλείματα από την καθιστική θέση του σώματος με ενδιάμεσες ασκήσεις ή μικρούς περιπάτους.

Πηγές: J Int Medicine, Mayo Clinic, Ψυρρόπουλος Δημήτρης


Σάββατο, 29 Οκτωβρίου 2016

Ευθύνεται η ατμοσφαιρική μόλυση για το έμφραγμα & το εγκεφαλικό;






Η ατμοσφαιρική ρύπανση (air pollution) είναι συνήθως αόρατη και ορατή μόνο στα πυκνοκατοικημένα μέρη του πλανήτη μας κυρίως στις μεγαλουπόλεις και βιομηχανικές περιοχές. 

Συγκεντρικά στοιχεία που δόθηκαν από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) - World Health Organization (WHO) πιστοποιούν ότι τα μέτρια έως υψηλά επίπεδα ατμοσφαιρικής μόλυνσης  ευθύνονται για:

το 36% των θανάτων από καρκίνο των πνευμόνων
το 34% των θανάτων από αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο
το 27% των θανάτων από έφραγμα του μυοκαρδίου.

Δηλαδή στην ουσία το ένα τρίτο των θανάτων που αποδίδονται στο καρδιαγγειακό σύστημα οφείλεται στην ατμοσφαιρική ρύπανση
/

Είναι συνεπώς εμφανές ότι όντως η ατμοσφαιρική μόλυνση αποτελεί ένα εξαιρετικά επικίνδυνο αόρατο εχθρό της υγείας μας.

Είναι επίσης προφανές ότι η παγκόσμια κοινότητα πρέπει να κινηθεί άμεσα δημιουργώντας και υιοθετώντας μέτρα που θα περιορίσουν τη ρύπανση. 

Πηγές: World Health Organization, Δημήτρης Ψυρρόπουλος 

Κυριακή, 23 Οκτωβρίου 2016

Τα προειδοποιητικά σημάδια του εμφράγματος





Ποιά είναι τα σημάδια που πρέπει να παίρνουμε σοβαρά υπόψη ώστε να αποφύγουμε την εκδήλωση εμφράγματος μυοκαρδίου (έμφραγμα καρδιάς) το οποίο έχει πολύ σοβαρές παρενέργειες. 

  • Κρύος ιδρώτας
  • Δυσκολία στην αναπνοή
  • Πόνος στην κοιλιά, κυρίως στο στομάχι
  • Υγρό & ωχρό δέρμα
  • Εύκολη, ανεξήγητη κόπωση
  • Δυσκολία στον ύπνο
  • Ναυτία, εμετός
  • "Φτερουγίσματα" στην καρδιά, αρρυθμίες
  • Πόνος στο χέρι (κυρίως αριστερά), στον ώμο, στο λαιμό στο σαγόνι
  • Ζαλάδα, αστάθεια

Εννοείται πως η εκτίμηση τέτοιων σημαδιών αφορά τόσο εμάς τους ίδιους όσο και ανθρώπους του άμεσου περιβάλλοντος. 

Όταν το έμφραγμα εκδηλωθεί συνήθως συνοδεύεται με ισχυρό πόνο στο στήθος (εκτός από τα παραπάνω).

Η πρώτη μας επείγουσα ενέργεια σε περιπτώσεις εντοπισμού αυτών των σημαδιών είναι η επικοινωνία με τον καρδιολόγο μας

Καλό είναι τα τηλέφωνα του καρδιολόγου να είναι πάντα σε πρώτη ζήτηση, δηλαδή αποθηκευμένα κάπου (π.χ. στο κινητό μας ) ώστε να τα βρίσκουμε αμέσως. 

Πέμπτη, 13 Οκτωβρίου 2016

Γιατί είναι δύσκολο μετά από ένα σημείο να χάνουμε κιλά;


Δρ Ψυρρόπουλος Ζ. Δημήτρης
Ειδικός Καρδιολόγος Ενηλίκων και Παίδων

ProCardia Medical Institute
ΠΡΟΤΥΠΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ & ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΚΟ - ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΑΙΔΩΝ
Κλεάνθους 16 (γωνία με Κ. Καραμανλή) - Ιπποκράτειο - Θεσσαλονίκη - ΤΚ 54642
2310 913 880 & 6944 372 956 - e-mail: dps.kardiologos@gmail.com

Τι είναι το "πλατώ" στις προσπάθειες απώλειας βάρους; Γιατί είναι δύσκολο μετά από ένα σημείο να χάνουμε κιλά; Πως μπορούμε να το προσπεράσουμε;

Καθημερινή άσκηση, βελτιωμένη διατροφή, συμπληρώματα διατροφής, χάσιμο κιλών και κάποια στιγμή στοπ. Επιμένουμε αλλά δεν πάει η ζυγαριά παρακάτω. Απογοητευτικό, αλλά αυτό είναι το "πλατώ".
Σήμερα γνωρίζουμε ότι αποτελεί απαραίτητο τμήμα της όλης προσπάθειας απώλειας βάρους. Είναι το σημείο που το σώμα στέλνει μηνύματα και λέει ότι από εδώ και εξής χάνοντας βάρος δεν χάνεις μόνο λίπος αλλά χάνεις και μυικό ιστό, πράγμα που δεν είναι και τόσο καλό. Συνεπώς ο μεταβολισμός μας αρχίζει να επιβραδύνει έχοντας σαν στόχο να προστατέψει τον οργανισμό μας από ανεπιθύμητες εξελίξεις.
Τι κάνουμε τότε; Ορίστε, μερικές χρήσιμες συμβουλές για να αναδιοργανώσουμε το ταξίδι μας για την σταθερή απώλεια βάρους:
- Επαναξιολόγηση των συνηθειών που υιοθετήσαμε για την απώλεια βάρους. Ισχύουν ακόμη ή έχουμε παρακάμψει από τη δίαιτα και την άσκηση; 
- Κόβουμε περισσότερες θερμίδες από τη διατροφή μας. Αν είμαστε κάτω από 1.200 θερμίδες την ημέρα, δοκιμάζουμε αφαίρεση ακόμη 200 θερμίδων
- Εντείνουμε την άσκηση. Ένας πολύ καλός τρόπος η προσθήκη βαρών. Η άρση βαρών είναι ένας πολύ καλός τρόπος για να αυξήσετε τη μυϊκή σας μάζα και να κάψετε επιπλέον θερμίδες την ίδια στιγμή. Επίσης, η προσθήκη 15 έως 30 λεπτών επιπλέον άσκησης επιπλέον ένταση.
- Σκεφτόμαστε τι μπορούμε να κάνουμε επιπλέον, ίσως έξω από το γυμναστήριο, ώστε να κάψουμε θερμίδες. Μερικά απλά παραδείγματα: δεν χρησιμοποιούμε ασανσέρ αλλά τις σκάλες, καθημερινό περπάτημα ή ποδήλατο πηγαίνοντας στη δουλειά για ψώνια ή για διασκέδαση, συχνά διαλλείματα για περπάτημα στη δουλειά μας, κ.α.
-Εννοείται ότι οι οδηγίες εξειδικευμένων επιστημόνων (ιατροί, διαιτολόγοι, διατροφολόγοι, γυμναστές, κ.α.) θα αποτελέσουν οδηγό για το σχεδιασμό των επόμενων σταδίων για την επιθυμητή και απαραίτητη απώλεια βάρους. 

Στο τέλος όμως, αυτό που σίγουρα μένει ανεξάρτητα αν χάσουμε πολλά κιλά ή όχι, είναι ότι όλες αυτές οι αλλαγές βοηθούν σημαντικά την εξέλιξη της συνολικής υγείας μας (π.χ. το καρδιαγγειακό σύστημα). Αυτό είναι ένα γεγονός που δεν αμφισβητείται, και όπως μου αρέσει να λέω "αξίζει να το γιορτάσουμε".

Πηγές: Mayo Clinic, Dimitrios Psyrropoulos